Örme kumaşta konstrüksiyon, gramaj ve boyutsal stabilite

Örme kumaş, dokumadan temel bir noktada ayrılır. Dokumada çözgü ve atkı iplikleri birbirini dik açıyla keserken, örmede tek bir iplik ilmekler hâlinde kendi üzerine kilitlenir. Kumaşın esnekliği, içinde elastan olmasa bile bu ilmek yapısından gelir. Tişörtün, iç giyimin ve spor giyimin örme olmasının nedeni de budur: kumaş, lifler gerilmeden bedene uyum sağlar.

Süprem, ribana, interlok ve üç iplik

Örme kumaşlar konstrüksiyonla anılır. Süprem, tek plakalı yuvarlak örme makinesinde üretilir; ön yüzü düz, arka yüzü ters ilmek görünümündedir, hafiftir ve yazlık tişörtün temelini oluşturur. Ribana ve interlok çift plakalı makinelerde örülür, iki yüzü de benzer görünür ve ende çok daha fazla esner; yaka, manşet ve tok duruşlu iç giyimde bu yüzden tercih edilir. Üç iplik ve sardonlu konstrüksiyonlar ise arka yüzünde ilave bir iplik taşır, şardonlama bu ipliği tüylendirerek kumaşa hava hapseden bir yüzey kazandırır.

Makinenin faynı, yani inç başına düşen iğne sayısı, ilmeğin inceliğini belirler. Yüksek fayn daha ince ve sık bir yüzey, düşük fayn daha kalın ve hacimli bir kumaş verir.

Gramajı iplik numarası tek başına belirlemez

Örmede en sık yapılan hata, gramajı yalnızca iplik numarasına bağlamaktır. Aynı iplikle aynı makinede, yalnızca ilmek boyu değiştirilerek belirgin biçimde farklı gramajlar elde edilir. İlmek boyu kısaldıkça kumaş sıklaşır, ağırlaşır ve tok durur; uzadıkça yumuşar, dökümlenir ve gevşer. Sipariş verirken g/m² ile birlikte iplik numarasını, faynı ve mümkünse ilmek boyunu da konuşmak, ikinci partide sürprizle karşılaşmamanın en pratik yoludur.

Sipariş öncesi netleşmesi gerekenler

Örme kumaşta tartışmaların çoğu üç başlıkta toplanır. Birincisi çekme: kumaş, terbiye ve kompaktlama sonrasında bile yıkamada boyut değiştirir, bu nedenle kabul edilebilir çekme aralığı ve hangi test yıkamasına göre ölçüleceği baştan yazılmalıdır. İkincisi burulma: süpremde ipliğin büküm yönü ile örme yönünün etkileşimi kumaşı hafifçe döndürür, sonuçta bitmiş üründe yan dikiş kayar. Penye ya da kompakt iplik ve doğru fikse bu riski azaltır.

Üçüncüsü barelenmedir. Farklı iplik partilerinin ya da farklı besleme yollarının ton farkı, kumaşta enine çizgiler hâlinde görünür ve çoğu zaman ancak boyamadan sonra fark edilir. Yıkama, sürtme ve ter haslıkları ile boncuklanma davranışı da numune aşamasında konuşulmalıdır. Toplu üretim onayını lab dip ve kesim öncesi top muayenesi olmadan vermemek gerekir.

Örme siparişinde nelere dikkat etmeli

Örme kumaşta tartışmaların çoğu iplikten çıkar, bu yüzden ipliğin partisi ve özellikleri konstrüksiyon kadar önemlidir. Aynı sipariş içinde farklı partilerden gelen iplik, boyamadan sonra abraj olarak görünür hâle gelebilir.

Konstrüksiyon, gramaj, en ve renk beklentisinin yanında çekme payı ve haslık değerlerinin de numune onayında yazılı olmasını öneriyoruz. Toplar tartılıp en ölçüsüyle birlikte kayda alındığında, her topun kesim masasında aynı davranması beklenebilir hâle gelir.